4 . زن در عصر جاهلى زن جاهلى سخت‌ترين زندگى را داشت . هيچ ارزشى براى او قائل نبودند . كافى است ، به آيات قرآن كريم اشاره كنيم كه وضعيت زن جاهلى را بيان مىكند : وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَ هُوَ كَظِيمٌ يَتَوارى مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوءِ ما بُشِّرَ بِهِ أَ يُمْسِكُهُ عَلى هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرابِ أَلا ساءَ ما يَحْكُمُونَ . « 1 » و هرگاه يكى از آنان را به دختر مژده آورند ، چهره‌اش سياه مىگردد ، در حالى كه خشم ( و اندوه ) خود را فرو مىخورد . از بدى آنچه به او بشارت داده شده ، از قبيلهء ( خود ) روى مىپوشاند : آيا او را با خوارى نگاه دارد ، يا در خاك پنهانش كند ؟ وه ؛ چه بد داورى مىكنند . از سياق آيه به دست مىآيد كه اين ديدگاه رايج عرب جاهلى بوده ، نزد همگان شيوع و گسترش تمام داشته است . بنابراين خضرى كوشيده ، قرآن را در اين باره تكذيب كند ؛ هنگامى كه مىگويد : عرب پيش از اسلام ، زن را گرامى و محترم مىداشت . « 2 » براى شناخت بهتر زندگى عرب جاهلى كافى است بخش‌هايى از سخنان حضرت على ( ع ) را ذكر كنيم : بعثه و النّاس ضلّال فى حيرة و خابطون فى فتنة . قد استهوتهم الاهواء ، و استزلّتهم الكبرياء ، و استخفّتهم الجاهليّة الجهلاء ؛ حيارى فى زلزال من الامر ، و بلاء من الجهل . « 3 » خداوند محمّد را به رسالت برانگيخت در حالى كه مردم سرگردان بودند و بيراههء فتنه را مىپيمودند . هوا و هوس آنان را سرگشته ساخته بود و

--> ( 1 ) . نحل ( 16 ) : 58 - 59 . ( 2 ) . محاضرات فى تاريخ الامم الاسلاميه ، 17 - 20 . ( 3 ) . نهج البلاغه ، خطبه 95 ؛ ترجمه دكتر سيّد جعفر شهيدى ، 88 .